|
Ta strona korzysta z plików cookies, zgodnie z Polityką Cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na działanie plików cookies, w zakresie zgodnym z bieżącymi ustawieniami Twojej przeglądarki internetowej. Kliknij przycisk "Polityka cookies" aby zapoznać się z jej treścią lub przycisk "Zamknij" aby ta informacja nie pojawiała się więcej.
|
|
Borowa Ciotka (po kaszubsku: Bòrowô Cotka), zwana także Bòrową Matką, Bòrową Mateczką lub Bòrową Matuszką, to w kaszubskiej demonologii dobrotliwy duch opiekuńczy borów i lasów. Jest postacią zdecydowanie pozytywną, prawdopodobnie reliktem przedchrześcijańskich wierzeń słowiańskich.
Borowa Ciotka chroni drzewa przed wiatrem i bardzo płacze, gdy je ścinają. Bezlitośnie mści się na każdym, kto odważy się łamać młode drzewka i gałęzie, zrywać kwiaty bez potrzeby czy podbierać ptakom jajka z gniazd. Sprawców takich czynów może zamienić w jałowiec lub wysłać na nich chmurę kujących komarów i os albo gryzące żmije (pomaga jej w tym Hermùs). Dawniej na jej usługach stały także wilki, którymi wyganiała psotników z boru. W czasie polowania dziki zwierz szuka u niej ratunku przed śmiercionośną kulą. Cotka chroni bòrë przed wiatrem i bùrzą, płacze, jak scynają drzewa.
Gdy przechodzi przez bór, wysmukłe sosny i świerki szumią głośno, chyląc przed nią swe zielone korony, witają ją śpiewem sikorki, czyżyki i jemiołuszki, przestaje kuć dzięcioł, a zające i wiewiórki tulą się ufnie do jej stóp.
Borowa Ciotka broni ludzi przed złymi duchami i błędnymi ognikami. Zbłąkanych w borze prowadzi do swego drewnianego dworku, gdzie ich karmi, a jeśli jest późno, zatrzymuje na noc, by nazajutrz pokazać im drogę do domu. Czuwa nad śpiącymi w lesie dziećmi, napełniając im dzbanki i koszyki malinami, borówkami lub grzybami.
Rodzicom przechodzącym lub przejeżdżającym przez bór wręcza podarki dla dzieci. Wszelkie zabawki, słodycze i orzechy poza okresem gwiazdkowym dziecko przyjmuje w przekonaniu, że podarowała je Borowa Ciotka. Nawet chleb przyniesiony przez ojca z pola czy podróży smakuje lepiej, bo pochodzi od Borowej Ciotki.
Kaszubi wyobrażają sobie Borową Ciotkę jako miłą staruszkę w stroju będącym odbiciem boru. Nosi szatę czerwoną jak pień sosny i zielony pas z igliwia. Czoło jej zdobi rodzaj diademu z szyszek. Na lewej ręce dźwiga kosz z owocami leśnymi, w prawej trzyma kij, którym się podpiera. Niekiedy w drodze po lesie towarzyszą jej sarny – czyli borowe kozy.
Opracowanie: Izabela Pydo
